Inhoud
Enkele opmerkingen over de aard van de stukken (OAC 2-167).
Resoluties
Resoluties zijn besluiten dan wel beschikkingen op door ambtenaren (fiscaal, boekhouder-generaal, weesmeesters) of belanghebbenden verstrekte schriftelijke adviezen en rapporten.
Het komt ook voor dat gecommitteerden uit de Raad gevraagd wordt nader rapport in een bepaalde zaak uit te brengen. De Raad kan dat rapport “approberen” dan wil zeggen overnemen en op basis daarvan de zaak verder afhandelen. Ook kan op basis van het rappport “gecondemneerd” worden. In dat geval wordt direct gevonnist op basis van het rapport. Ook opdrachten aan de fiscaal om gerechtelijke procedures te beginnen of opdrachten aan de administrateurs van de één procent kaapvaartkas om de door de fiscaal ingediende rekeningen ten behoeve van de justitie te voldoen worden in de vorm van resoluties gegoten.
Belangrijk zijn ook de practisch jaarlijks voorkomende resoluties in verband met de taxatie voor de hoofd- en familiegelden alsmede betreffende de financiële controle door gecommitteerden uit de Raad over de weeskamer, de kaapvaartkas en de gereformeerde armenkas.
Rekesten met de daarop genomen beschikkingen
De rekesten bevatten vezoekschriften van particulieren en ambtenaren aan Directeur en Raden, waarop een definitieve dan wel een voorlopige beslissing kan volgen in de vorm van een appointement of een resolutie. In het laatste geval wordt na de voorlopige uitspraak het rekest in handen gesteld van een bij de zaak betrokken persoon of instelling (weeskamer) om te “dienen van schriftelijk belang”. Er volgt dan op een later tijdstip een definitieve beschikking, waarbij de rekesten van vroegere datum met de voorlopige extract-besluiten en het ingediende rapport (“belang”) als bijlagen zijn opgenomen.
Gerechtsrollen
De gerechtsrollen bevatten alle zaken die op de zittingsdag (de rolzitting) aan de orde komen. In de linkerkolom van de rol leest men de uitspraak (definitieve of voorlopige) en in de rechterkolom zijn de namen van de partijen en het onderwerp van het geschil vermeld die op die dag dienen. De uitspraak kan dus een eindvonnis zijn, maar kan ook een eenvoudig uitstel tot over veertien dagen zijn. In dat geval komt de zaak later weer op de rol, al dan niet voor eindvonnis.
Akten van eedsaflegging en van revisie op vonnissen
De akten van eedsaflegging betreffen eden af te leggen “ingevolge en ter voldoening van het vonnis in dato … door de Raad gewezen”.
De eed wordt meestal afgenomen door de directeur of één van de Raden.
Bij de akten van revisie wordt voor de secretaris verklaard dat van een vonnis de dato … herziening (revisie) word verzocht bij de Staten-Generaal. De verzoeker is de partij die door de Raad in het ongelijk is gesteld. Deze akten komen of wel afzonderlijk genummerd achter in de registers voor of wel verspreid tussen de gerechtsrollen of in de bijlagen.
Bijlagen
De bijlagen worden voor het merendeel gevormd door de processstukken.
Tot de meest voorkomente processstukken behoren akten van appel, van reauditie en van gijzeling, akten van attestatie, arresten, certificaties (van chirurgijns,zeelieden etc), cognossementen, conslusies van eis, gedrukte couranten (Amsterdamse, Haarlemse en Leidse), dagvaardigen, edictale citaties, insituaties, informaties op vraagpunten, kwitanties, lijksten van maandgelden (gages), monsterrollen, procuraties, rekeningen, rekeninge-courant, verhoren op vraagpunten, zeeassuranties etc. Onder de bijlagen treft men verder aan de lijsten van familie- en hoofdgelden en stukken betreffende de financiële administratie ten behoeve van de weeskamer, de kaapvaartkas (“de gemene landsmiddelen”) en de gereformeerde armenkas.
Edictale citaties bevatten vnl. oproepingen tot aangifte van vorderingen vanwege overlijden of vertrek van personen, en vanwege het opheffen van compagnieschappen.
Vrijbrieven (manumissies) betreffen het officieel vrijkopen of vrijgeven van slaven.
Verantwoording van de bewerking
In 1978 besloten de regeringen van de Nederlandse Antillen en Nederland tot het microficheren van de Antilliaanse archieven.
Enerzijds dient op grond van de materiële toestand van de archieven de raadpleging daarvan zoveel mogelijk te worden beperkt, anderzijds neemt de wetenschappelijke belangstelling toe en dient het verleden optimaal toegankelijk gemaakt te worden. Door herinventarisering en een daarop gebaseerde verfilming en microfichering zou het doel bereikt moeten worden.
Ondergetekende had een deel van het Oud-archief Curaçao en onderhorige eilanden Bonaire en Aruba reeds grondig leren kennen ten behoeve van de samenstelling van het West-Indische Plakaatboek.
De opzet was ten eerste om alle chronologische lijsten, beschrijvingen en overzichten van archivalia van het Oud-archief Curaçao die ten behoeve van het West-Indisch Plakaatboek waren opgesteld te completeren, te uniformeren en in een beperkte oplage te vermenigvuldigen.
Bovendien zouden zij als basis dienen voor de microfichering. Ten tweede de inventaris van Bijlsma met de daarbij behorende supplementen te herzien en vervolgens ten derde het Oud-archief Curaçao te microficheren.
Ad 1.
Uiteindelijk is in 11 "gele" banden het Oud-archief Curaçao tot 1828 uitvoerig beschreven. Enkele voorbeelden. Bij een serie, zoals die van de resolutie- en sententieregisters (OAC 2 - 102) werd exact aangegeven, waar zich de resoluties, de sententies en eventueel ook de rekesten met hun beschikkingen in de desbetreffende registers bevinden, met vermelding van data en aantallen bijlagen.
Voor de serie registers van plakkaten, publicaties, edictale citaties, manumissiebrieven etc. (OAC 168 - 230) werden nieuwe inhoudstafels vervaardigd, voorzover ze geheel of gedeeltelijk niet meer aanwezig waren.
Ad 2.
De indeling en de nummering van de Bijlsma inventaris bleven gehandhaafd. De archivalia werden zonder uitzondering opnieuw bekeken en gecontroleerd. De beschrijvingen van de diverse series en afzonderlijke nummers uit de inventaris van het Oud-archief Curaçao werden zonodig aangevuld of gecorrigeerd, en via een nader toegelicht.
Aan praktisch alle afdelingen (archief van de Gouverneur, archief van de Raad van Politie, archief van de Raad van Civiele en Criminele Justitie etc.) werden uitvoerige inleidingen toegevoegd.
De serie boedelrekeningen van de Weeskamer (OAC 1271 - 1302) werd opnieuw geordend en van een persoonsnamenindex voorzien, wat de toegankelijkheid van dit onderdeel ten goede zal komen.
De serie processtukken van de Raad van Civiele en Criminele Justitie (OAC 1653 - 1667) werd zo ook toegankelijker gemaakt.
Ad 3.
De verfilming en microfichering van het Oud-archief Curaçao, Bonaire en Aruba tot 1828 is inmiddels voltooid.
Het is de bedoeling dat ook de archivalia tot 1846, zowel die in het Algemeen Rijksarchief te Den Haag als die in het Centraal Historisch Archief te Willemstad op Curaçao, beschreven en verfilmd zullen worden en als één geheel zullen worden uitgebracht.
's-Gravenhage, 23 september 1988.
Drs. T. van der Lee.