2.16.5240 Inventaris van het archief van het Directoraat-Generaal van de Rijksluchtvaartdienst (RLD), 1919-1982

Bron: De inleiding van toegang 5.016.5240 - Institutionele Toegang op de gegevensbestanden met betrekking tot het beleidsterrein Burgerluchtvaart over de periode 1919 - 1991

De Luchtvaartdienst is bij KB van 20 januari 1930 (Stcrt. 15) ingesteld. Aanleiding was de invoering van de Luchtvaartwet en uitvoeringsregelingen in 1929. Ten gevolge hiervan werd het Bureau Luchtvaart bij de afdeling Waterstaat A (1920) opgewaardeerd tot een dienst met grotere bevoegdheden.

In de jaren dertig heeft de Luchtvaartdienst inspectietaken overgenomen van andere organen. Een bureau, gevestigd op Schiphol, nam in 1937 de inspectietaken van de Rijksstudiedienst voor de Luchtvaart (RSL) over. Uit het bureau ontstond later de afdeling Luchtvaartinspectie van de RLD.

In 1945 werd de dienst nogmaals opgewaardeerd: aan het hoofd van de Rijksluchtvaartdienst kwam een directeur-generaal te staan. De Rijksluchtvaartschool (RLS), die in 1946 als opvolgster van de vooroorlogse Rijksopleiding tot Bestuurder van Verkeersvliegtuigen (1931) was opgericht, werd aan de RLD toegevoegd. Van 1942 tot 1954 behandelde de RLD de (administratieve) aangelegenheden betreffende het KNMI.

Rond 1960 bestonden er zes afdelingen bij de RLD:

• de afdeling Luchtvaartinspectie;
• de afdeling Luchtverkeersbeveiliging;
• de afdeling Luchtvaartterreinen;
• de afdeling Algemene Zaken;
• de afdeling Politieke, Juridische en Economische Zaken;
• de afdeling Rijksluchtvaartschool.

Algemene Zaken was de ondersteunende afdeling. De overige afdelingen waren lijnorganisaties. De afdeling Politieke, Juridische en Economische Zaken verrichtte de luchtvaarteconomische en luchtvaartpolitieke taken.

In 1972 werden de afdelingen omgevormd tot directies.

Halverwege de jaren tachtig begon men na te denken over de verzelfstandiging van de directie Luchtverkeersbeveiliging (LVB) en de privatisering van de RLS. Deze voornemens werden begin jaren negentig gerealiseerd met de oprichting per 1 juli 1991 van de particuliere KLM Luchtvaartschool BV en met onderbrenging per 1 januari 1993 van de LVB in een zelfstandig bestuursorgaan Luchtverkeersbeveiliging (bij Wet Luchtverkeer van 18 juni 1992, Stb. 368). De LVB-organisatie blijft ook na 1993 - op afstand - onder de verantwoordelijkheid van de minister vallen.

Vanzelfsprekend gingen deze operaties gepaard met heroverweging van de taken en organisatie van de RLD. Het reorganisatieoverleg in 1987 en 1988 leidde in 1988 tot de conclusie, dat de zes directies teruggebracht zouden worden tot twee nieuwe directies, de directie Vervoer en Infrastructuur (VI) en de directie Luchtvaartinspectie (LI), en tot enige ondersteunende afdelingen. Bij de directie VI zouden worden ondergebracht: luchtvervoersbeleid, de beleids- en beheerstaken met betrekking tot luchtvaartterreinen, en verder bepaalde taken t.a.v. de LVB en de RLS; bij de directie LI zouden ondergebracht worden: de toezichthoudende en technische/operationele taken op het gebied van de luchtvaartterreinen en de traditionele taken van de luchtvaartinspectie. De organisatie is nu gebaseerd op de tweedeling vervoer/infrastructuur enerzijds en veiligheid/techniek anderzijds. De ondersteunende taken werden in 1989 ondergebracht in vier stafafdelingen. De plannen om van LI een agentschap te maken (Projectgroep Agentschap) zijn niet doorgegaan.

Door de reorganisatie is de personeelssterkte en de begroting van de RLD sterk teruggelopen. (Bij de LVB werkten in 1990 ca. 740 mensen in een volledige baan, bij de gehele RLD ca. 1140 mensen.)

De volledige historische achtergronden en ontwikkelingen van het Directoraat-Generaal van de Rijksluchtvaartdienst zijn uitgebreid beschreven in de volgende publicatie: 16. Luchtvaart gebonden. Een institutioneel onderzoek op het terrein van de burgerluchtvaart, 1945-1993 (samenstelling: dr. L. Hovy; ISBN 90-74442-18-8), 's-Gravenhage 1994.