Bij de duizenden inventarisnummers die in 2026 openbaar zijn geworden, zit dit jaar ook een bijzonder dossier van het Parket van de Procureur-generaal te ’s Gravenhage. Het betreft een onderzoek naar de “levenswandel en gedragingen” van ene mevrouw Margaretha (Greet) Hofmans. Het dossier dat nu openbaar wordt, toont dat de gebedsgenezeres al veel eerder onder de aandacht stond van de autoriteiten dan tijdens de zogenaamde Greet Hofmans-affaire.
In hoge kringen
Greet Hofmans bouwt vanaf de jaren 1930 razendsnel bekendheid op met alternatieve geneeskunde en handopleggingen. Ook in hoge kringen is ze populair, zelfs bij het koningshuis. Hofmans wordt op initiatief van prins Bernhard door koningin Juliana in 1948 ingeschakeld om de ongeneeslijke oogziekte van prinses Christina (toen nog Marijke) te behandelen.
Spoedeisende hulp
Hofmans komt onder de aandacht van de Procureur-Generaal in 1949 door een brief van geneesheer-directeur Van Hees van het Sophia Ziekenhuis in Zwolle. Van Hees beschrijft hierin meerdere diabetespatiënten die op de spoedeisende hulp binnenkwamen, nadat ene Greet Hofmans hen adviseerde te stoppen insuline te gebruiken. Hij roept op te onderzoeken of hier iets tegen gedaan kan worden. Dat is het startsein voor een strafrechtelijk onderzoek op grond van artikel 436 van het Wetboek van Strafrecht. Dit artikel, ook wel het kwakzalversartikel genoemd, stelt dat onbevoegde uitoefening van een beroep zonder de juiste papieren strafbaar is.
Getuigen
De Rijkspolitie van Hattem, Hofmans’ woonplaats, verhoort vervolgens tientallen getuigen. Zij vertellen elk over dubieuze adviezen die zij ontvingen van Hofmans, vaak met ernstige gevolgen. Een vader beschrijft dat zijn dochter met spierziekte werd beloofd dat ze weer zou kunnen lopen als ze dagelijkse compressen met koud water zou nemen en haar medicijnen niet meer zou nemen. Ook dit meisje belandt in het ziekenhuis met hevige pijn en kramp. Hofmans zelf wordt ook geciteerd in het dossier. Zij zegt nooit te hebben gezegd dat zij kan genezen: “Wanneer mensen zich tot mij om genezing wenden, spreek ik een formule uit en zeg: ‘Ik draag u op’.”
Betrokkenheid koningin Juliana
Uit het onderzoek blijkt ook dat mensen die eenmaal met Hofmans in contact zijn, moeilijk van haar af komen. Dat zou bij het koningshuis ook wel eens kunnen gebeuren. De minister van Justitie mr. Th. R.J. Wijers spreekt over de kwestie met koningin Juliana en ook met Hofmans zelf. Uiteindelijk spreekt hij met haar af dat vervolging uitblijft als zij belooft niets meer te doen dat opgevat kan worden als een geneeskundige behandeling. Hiermee eindigt het dossier van de Procureur Generaal.
Contact verbreken
Nu weten we dat deze afspraak de koningin er niet van weerhoudt om van Hofmans’ adviezen gebruik te blijven maken. De toenemende spanning rondom de invloed die Hofmans op Juliana heeft, leidt er zes jaar later toe dat Juliana alle contacten met Hofmans moet verbreken. Deze constitutionele crisis staat bekend als de Greet Hofmans-affaire.
Meer lezen?
In zijn boek ‘Juliana & Bernhard - Het verhaal van een huwelijk (1936-1956)’, heeft Cees Fasseur deze affaire uitgebreid beschreven. Voor zijn onderzoek raadpleegde hij het dossier van Greet Hofmans: Inventaris Parket Procureur-Generaal te ’s-Gravenhage (3.03.89), inv.nr. 587 (1945-1979).
Woning in Hattem waar M. (Greet) Hofmans in 1949 verbleef. De locatie komt voor in een politieonderzoek naar haar levenswandel en gedragingen.
Tabblad van het politierapport, opgesteld door de Rijkspolitie in Hattem (augustus 1949), betreffende het onderzoek naar de levenswandel en gedragingen van M. Hofmans.
