Op vrijdag 2 januari 2026 viert het Nationaal Archief Openbaarheidsdag. Traditiegetrouw vallen talrijke archiefstukken vrij op de eerste werkdag van het nieuwe jaar. Het gaat om dossiers die tot dan toe gesloten of alleen onder voorwaarden in te zien waren. Het Nationaal Archief nodigt u van harte uit Openbaarheidsdag bij te wonen.
Programma
09.30 uur: Ontvangst met koffie/thee in de hal
09.50 uur: Woord van welkom door Afelonne Doek, algemene rijksarchivaris
10.00 uur: Studiezaal open
11.30 uur - 13.15 uur: Lunchlezing ‘Van mythevorming naar openbaarheid: de archieven over de staatsgreep in Suriname’
Wat wordt openbaar in 2026?
Dit jaar vallen weer verschillende stukken van en over het koningshuis vrij. Zo zit in het archief van de Procureur-Generaal bij het gerechtshof te ’s-Gravenhage een dossier over Margaretha (Greet) Hofmans. Het zijn rapporten opgesteld zes jaar voordat de Hofmans-affaire ging spelen.
Ook is informatie te vinden over de onafhankelijkheid van Suriname in 1975. Bijvoorbeeld in het archief van het Kabinet voor Surinaamse en Nederlands-Antilliaanse Zaken 1972-1975. Met onder andere informatie over onderwerpen als nationaliteit en migratie en schadevergoeding voor koloniale uitbuiting.
Daarnaast worden archieven openbaar over de treinkaping bij Wijster op 2 december 1975. Het gaat dan bijvoorbeeld over de besprekingen in het kabinet en de onderhandelingen met de kapers.
Ten slotte vallen archieven vrij over de woningnood. Ook in 1950 was het gebrek aan woningen en de staat waarin veel woningen verkeerden een groot probleem. Van verschillende kanten werd daarom gezocht naar oplossingen. Twee concrete oplossingen komen voorbij in de dossiers die openbaar worden.
Voorselectie en totale lijst
De totale lijst met vrijgevallen archiefstukken is lang. Daarom hebben we een voorselectie gemaakt van onderwerpen die mogelijk nieuwswaarde hebben. Maar u kunt ook zelf een kijkje nemen in de totale lijst met vrijkomende archieven (ca.1400 pagina’s).
Ministerraadnotulen
Dit jaar vallen er tijdens Openbaarheidsdag geen Ministerraadnotulen vrij, omdat deze niet zijn overgebracht. Het proces van overbrenging voor de Ministerraadnotulen van het jaar 2000 is wel gestart. Wij streven ernaar dat deze op dinsdag 31 maart 2026 beschikbaar komen en wij laten u voor die tijd nog weten wat er zoal in te vinden is.
Nieuw dit jaar: lunchlezing archieven coup Suriname
Dit jaar wordt voor het eerst een lunchlezing georganiseerd tijdens Openbaarheidsdag.
In deze lunchlezing vertelt Lydia Bremmer van het Adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding (ACOI) over het onderzoek dat in het najaar van 2025 is gestart op verzoek van de Tweede Kamer. Met als doel te kijken of de archieven van het Ministerie van Buitenlandse Zaken over de coup in Suriname eerder openbaar kunnen worden. Ook licht zij vast een tipje van de sluier op over het advies dat het ACOI gaat uitbrengen.
Ellen de Vries, onderzoeker en schrijver van het boek ‘Hans Valk: over een Nederlandse kolonel en een coup in Suriname’ (1980) laat zien welke invloed het gesloten houden van archieven heeft op beeldvorming. En dat wie goed zoekt dezelfde documenten soms ook op andere plekken vindt.
Aanmelden voor de lunchlezing archieven coup Suriname (maximaal 120 personen).
Aanvragen archiefstukken
Om de aanvragen voor iedereen klaar te kunnen leggen, hebben we een aanmeldformulier gemaakt. Tot en met zondag 28 december 23.59 uur kunt u via het aanmeldformulier doorgeven welke archiefstukken/inventarisnummers u op vrijdag 2 januari wilt inzien.
Aanmeldformulier Openbaarheidsdag 2026
