De viering van 80 jaar vrijheid dit jaar is een goede aanleiding om stil te staan bij de onbekendere verhalen uit de Tweede Wereldoorlog. Een voorbeeld is de rol die Suriname en Curaçao speelden in de oorlog. Filmregisseur Safi Graauw vond dat dit stukje geschiedenis, dat voor velen onbekend is, verteld moest worden. Hij bracht hierover onlangs de korte documentaire Teken en zie de wereld uit.
Werving overzeese landgenoten
In Suriname, dat toen nog onderdeel van het Koninkrijk der Nederlanden was, hoopte de Nederlandse regering jonge soldaten te rekruteren om mee te vechten met de geallieerde strijdkrachten. Daarvoor werden flyers uitgedeeld met de slogan ‘Teken voor Canada en zie de Wereld’. Vijfhonderd mannen meldden zich aan. Drie van hen waren Willy Wooter, Harry Davis en Guillaume Kranenburg. De documentaire vertelt het verhaal van deze mannen. Hun personeelskaarten van de Prinses Irene Brigade zijn in het Nationaal Archief aanwezig.
Personeelskaarten
Wooter, Davis en Kranenburg maakten via Canada de overtocht naar Engeland. Zij werden ingedeeld bij de Prinses Irene Brigade en vochten in Normandië. Ze noemden zichzelf de 'lucky ones', omdat zij onschuldige burgers mochten verdedigen. Op hun personeelskaarten, die in het Nationaal Archief aanwezig zijn, kun je de hele geschiedenis van hun bewegingen en inzet in de oorlog lezen. Zo blijkt dat de mannen niet deelnamen aan D-Day. Ze landden pas twee maanden later, op 8 augustus 1944, in Frankrijk. Daar deden ze mee aan de strijd in Noord-Frankrijk. Ze bevrijdden op 26 augustus Pont Audemer, gelegen tussen Rouen en Le Havre.
Gewond
Guillaume Kranenburg had uiteindelijk minder geluk. Op zijn personeelskaart staat dat hij gewond raakte en naar Engeland werd vervoerd. Daar werd hij op 19 september 1944 opgenomen in Kewstoke Emergency Hospital in Somerset. In januari 1945 werd hij uit het ziekenhuis ontslagen. Daarna vertrok hij naar het deels bevrijdde Nederland, waar hij, evenals Wooter en Davis, bij gevechten in april bij het Gelderse dorp Hedel opnieuw gewond raakte. Alledrie overleefden zij de oorlog, maar kregen nooit erkenning van de Nederlandse staat voor hun bijdrage.
Zelf onderzoek doen naar Surinaamse soldaten? Bekijk dan:
- 2.13.251 Inventaris van de collectie van Stamkaarten en Staten van Dienst en andere personeelskaarten bij het voormalig Bureau Registratie en Informatie Ontslagen Personeel (BRIOP), (1819) 1914-1962 (1982)
- 2.13.63 Inventaris van het archief van de Troepenmacht in Suriname, (1873) 1900-1975
- 2.13.71 Inventaris van de archieven van het Ministerie van Defensie te Londen [1940-1941]; Ministerie van Oorlog te Londen [1941-1945]; Departement van Oorlog: Bureau Londen [1945-1947], (1933) 1940-1947 (1974)
- Militairen: Onderofficieren en soldaten bij het leger in West-Indië 1815-1950
Of lees:
- Liesbeth van der Horst, Wereldoorlog in de West – Suriname, de Nederlandse Antillen en Aruba 1940-1945 (Hilversum 2004), Informatiecentrum Nationaal Archief: S 31 336
- Ellen Klinkers, De troepenmacht in Suriname de Nederlandse defensie in een veranderende koloniale wereld 1940-1975 (Amsterdam, 2015), Informatiecentrum Nationaal Archief: S 35 126
- Paul Scheer, Voor Koningin en Moederland. Afstudeerscriptie Erasmus Universiteit Rotterdam (Rotterdam 1991)
- Jules Rijssen, Teken en zie de wereld: oorlogsveteranen in Suriname (Amsterdam 2012)
