Zoeken naar verdachten van collaboratie

Na de Tweede Wereldoorlog werden ongeveer 425.000 personen onderzocht op samenwerken (collaboratie) met de Duitse bezetter. Niet iedereen kwam voor een rechter, werd veroordeeld of werd terecht beschuldigd. Op deze themapagina leest u hoe u onderzoek kunt doen naar de onderzochte personen.

Tribunaal Den Bosch, 1945 foto: C. Blazer

Zoeken naar onderzochte personen in het CABR

De dossiers van de onderzochte personen zitten in het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR). 

Bekijk de instructievideo CABR-dossiers reserveren om te zien hoe u een dossier reserveert en in onze studiezaal kunt komen bekijken. 

Om dossiers te reserveren gebruikt u de website Oorlog voor de Rechter. Hierop staat een namenlijst met de onderzochte personen. U kunt hierin zoeken naar personen die geboren zijn vóór 1916; en personen die geboren zijn ná 1916 én inmiddels zijn overleden. Bekijk voor meer uitleg de zoekhulp over het CABR.

Kunt u een persoon niet vinden?

Vul het CABR-contactformulier in. Kies de optie 'Ik zoek een persoon'.

CABR-contactformulier 

Instructievideo: CABR-dossiers reserveren Bekijk stap voor stap hoe u dossiers uit het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging reserveert. Deze handleiding helpt u stap voor stap bij het zoeken naar en reserveren van dossiers uit het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR). Het CABR bevat dossiers van ongeveer 425.000 personen die na de Tweede Wereldoorlog zijn onderzocht op samenwerking met de Duitse bezetter (collaboratie). STAP 1: GA NAAR DE WEBSITE Open uw webbrowser en ga naar de website Oorlog voor de Rechter: oorlogvoorderechter.nl. Op deze website kunt u zoeken in de CABR-namenlijst van personen die zijn onderzocht op collaboratie. De originele dossiers zijn alleen in het Nationaal Archief in Den Haag te bekijken. STAP 2: ZOEK EEN PERSOON Op de homepage van Oorlog voor de Rechter staat u een groot zoekveld. Typ hier de naam van de persoon die u zoekt. U kunt ook zoeken op voornaam en achternaam samen, ook gecombineerd met het geboortejaar. Druk vervolgens op Enter of klik op de zoekknop. Tip: Probeer verschillende spellingsvarianten als u geen resultaten vindt. Namen zijn soms anders gespeld. STAP 3: KIES DE JUISTE PERSOON Na het zoeken ziet u een lijst met resultaten. Van elke persoon wordt de volledige naam, geboortedatum en de woonplaats tijdens de oorlog getoond. Klik op een persoonsnaam om meer informatie over het dossier te zien. Als er meerdere personen met dezelfde naam zijn, controleer dan de geboortedatum om de juiste persoon te vinden. STAP 4: KIES EEN INVENTARISNUMMER Er opent een pagina met persoonsgegevens en een overzicht van de inventarisnummers waarin CABR-dossiers over de persoon zitten. Klik op het inventarisnummer dat u wilt reserveren. U kunt dit inventarisnummer in de studiezaal van het Nationaal Archief komen bekijken. STAP 5: LOG IN BIJ HET NATIONAAL ARCHIEF Om een inventarisnummer te reserveren moet u inloggen op de website van het Nationaal Archief. U komt nu op de website van het Nationaal Archief waar u kunt inloggen met uw account of een account kunt aanmaken. Het aanmaken van een account is gratis en duurt slechts enkele minuten. U heeft alleen een e-mailadres nodig. STAP 6: RESERVEER EEN INVENTARISNUMMER Nadat u bent ingelogd, kunt u een datum kiezen voor uw bezoek aan de studiezaal. Klik op "Nog een stuk reserveren" om meerdere inventarisnummers aan te vragen. Klik op controleer en kies een beschikbare datum in de kalender. Vink aan of u alleen komt, of één of twee medebezoekers meeneemt. Controleer de gegevens van uw reservering en klik op "Reserveer" om uw aanvraag te bevestigen. STAP 7: BEVESTIGING PER E-MAIL Na het voltooien van uw reservering ontvangt u een bevestiging per e-mail. In deze mail vindt u de datum van uw bezoek, het inventarisnummer van het gereserveerde dossier en praktische informatie over uw bezoek. Lees deze e-mail goed door. STAP 8: UW BEZOEK AAN HET NATIONAAL ARCHIEF Kom op de gekozen datum naar het Nationaal Archief in Den Haag. De studiezaal is geopend op dinsdag van 10.00 tot 21.00 uur, en van woensdag tot en met vrijdag van 10.00 tot 17.00 uur Neem een geldig identiteitsbewijs mee (paspoort, ID-kaart of rijbewijs). Let op: het fotograferen van CABR-dossiers is niet toegestaan. Adres: Nationaal Archief Prins Willem-Alexanderhof 20 2595 BE Den Haag (Direct naast station Den Haag Centraal) VRAGEN? Heeft u vragen over het zoeken of reserveren van CABR-dossiers? Neem gerust contact met ons op via info@nationaalarchief.nl of bel 0800-0064 (elke werkdag tussen 9:00 en 17:00). Wij helpen u graag verder.

Het digitale CABR bekijken

Het CABR wordt gedigitaliseerd en volledig doorzoekbaar gemaakt. Sinds 1 juli 2025 kunt u in onze studiezaal zoeken in het gedigitaliseerde deel van het CABR (momenteel ongeveer een derde van het totaal). Klik op de knop voor meer informatie.

Digitale CABR

Sinds 2 februari 2026 kunt u voor het digitale CABR ook op de volgende plekken terecht:

Amsterdam: NIOD
Arnhem: Gelders Archief
Assen: Drents Archief
Deventer: Collectie Overijssel
Groningen: Groninger Archieven
Haarlem: Noord-Hollands Archief
Heerlen: Historisch Centrum Limburg
's-Hertogenbosch: Brabants Historisch Informatie Centrum
Lelystad: Het Flevolands Archief
Leeuwarden: Tresoar 
Middelburg: Zeeuws Archief
Utrecht: Het Utrechts Archief 

Andere oorlogsarchieven

Klik op onderstaande knop om er stapsgewijs achter te komen welke andere archieven voor uw onderzoek van belang kunnen zijn.

Wegwijzer naar onze oorlogsarchieven

 

Bijzonder Gerechtshof Amsterdam

Project Oorlog voor de Rechter

Om het onderzoek in het CABR makkelijker te maken is een paar jaar geleden het project Oorlog voor de Rechter gestart. 

Doel van het project is om het hele CABR te digitaliseren, volledig doorzoekbaar te maken, van uitleg te voorzien en online te zetten. De eerste dossiers zouden vanaf januari 2025 online komen. Bekijk voor de motivatie om het CABR openbaar en digitaal beschikbaar te maken de pagina Op weg naar een openbaar en online CABR.

Dossiers nog niet online

Naar aanleiding van een waarschuwing van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) is besloten voorlopig geen CABR-dossiers online te zetten. Ook is besloten het CABR niet volledig openbaar te maken. Dit betekent dat u wél zelfstandig onderzoek kunt doen in het archief, maar geen foto's of scans van de archiefstukken mag maken.

Vragen?

Bekijk de Veelgestelde vragen of neem contact op met een projectmedewerker van Oorlog voor de Rechter. 

  • Bel naar 0800-0064 (elke werkdag tussen 9:00 en 17:00)
  • Chat met een medewerker (elke werkdag tussen 9:00 en 17:00)
  • Gebruik het CABR-contactformulier via onderstaande knop. 

CABR-contactformulier 

Zoeken naar CABR-dossiers begin jaren zestig