Binnen de informatiehuishouding is in 2025 veel gebeurd. De behandeling van de nieuwe Archiefwet door de Tweede Kamer was een mijlpaal. Maar er waren ook andere ontwikkelingen op archief- en informatiegebied. Ook bij het Nationaal Archief. We zetten een aantal hoogtepunten op een rij.
Nieuwe kennisproducten
Aan het begin van het jaar verschenen diverse nieuwe of vernieuwde kennisproducten. De laatste modules van de handreiking Duurzame toegankelijkheid van gegevens en de handreiking Sociale media archivering kwamen beschikbaar. De lijst voorkeursformaten werd geactualiseerd en de handreiking Archiveren in de informatieketen werd afgerond. Over dit laatste onderwerp verscheen in samenwerking met de stichting Data Management Association (DAMA NL) een uitgebreid artikel in Od-magazine van maart. De kern: een integrale aanpak van data- en informatiemanagement versterkt beide vakgebieden. Ook werd in deze periode de tweede e-learning DUTO-raamwerk gelanceerd. Deze e-learning geeft inzicht in de generieke randvoorwaarden binnen het DUTO-raamwerk. Via het nieuwe platform Mijn Leerhuis - het leerplatform van het Leerhuis Informatiehuishouding - zijn deze en vele andere trainingen te volgen.
Thematiendaagse met blik op de toekomst
In maart vond de KIA Thematiendaagse plaats over De werkplek van de toekomst. In 32 verschillende sessies richtten informatieprofessionals zich op de vraag hoe ons werkveld zich moet ontwikkelen. Ook buiten dit evenement stond de toekomst centraal: in Od-magazine van juni gaf het Nationaal Archief een blik op de informatiehuishouding van de overheid in 2030. De titel Stilstaan is geen optie vat de boodschap mooi samen: om toekomstbestendig te blijven, moet ons vakgebied wendbaar zijn en kunnen meebewegen met voortdurende veranderingen.
Kennisdeling in de praktijk
Gedurende het hele jaar hebben we digitale spreekuren georganiseerd. Tijdens deze bijeenkomsten, steeds handelend over een ander onderwerp, kregen geïnteresseerden de mogelijkheid om aan experts vragen te stellen en met elkaar in gesprek te gaan. De doelgroep waardeert deze bijeenkomsten erg, zo blijkt uit feedback. In 2026 start daarom ook weer een nieuwe reeks.
De Digitale Spreekuren waren niet de enige plek waar geïnteresseerden op interactieve wijze meer kennis konden opdoen over thema’s uit het archief-/informatieveld. Tijdens de Open Donderdagen kwamen informatieprofessionals van binnen en buiten de overheid samen om ideeën uit te wisselen en ervaringen te delen. Gedurende het jaar behandelden sprekers en workshops onderwerpen zoals chatarchivering, transparantie en AI. Een bijzondere editie was het Hét Digitaliseringsdebat 2025, vlak voor de verkiezingen. Aspirant-Tweede Kamerleden gingen met elkaar en het publiek in gesprek over vragen als: hoe beschermen we de rechten en veiligheid van burgers online? En: hoe zorgen we ervoor dat Nederland digitaal onafhankelijk blijft?
Samenwerking met leveranciers
Een belangrijke maar soms onderbelichte groep binnen het werkveld zijn de leveranciers van applicaties. De producten die zij leveren spelen een belangrijke rol bij het duurzaam toegankelijk maken en houden van overheidsinformatie. Daarom organiseerden we met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) een online leveranciersbijeenkomst. De leveranciers werden meegenomen in het DUTO-raamwerk. Hierin legden we de koppeling tussen het DUTO-raamwerk en de inrichting van applicaties. De bijeenkomst smaakte naar meer: er volgen in de toekomst dan ook zeker nieuwe edities.
Aansluiten nieuwe Archiefwet
Ook in de tweede helft van 2025 verschenen diverse nieuwe kennisproducten, zoals de handreiking Risicobeoordeling. De nieuwe Archiefwet verplicht overheidsorganisaties passende maatregelen te treffen om informatie duurzaam toegankelijk te houden. Maar wat is ‘passend’? Deze handreiking helpt daarbij, onder meer met een quickscan en een stappenplan. Risico’s worden hiermee op zowel hoofdlijnen als detailniveau in beeld gebracht. Zo kunnen managers en besluitvormers weloverwogen keuzes maken.
In oktober is ook de module Collectiebehoudsplan toegevoegd aan de handreiking Beheer en behoud fysiek archief. (Eerder verschenen al de modules Klimaatbeheer en Depothygiëne.) Het gaat in deze handreiking niet over digitaal maar over fysiek archief. De nieuwe Archiefwet stelt dat archiefbeheerders ‘beheersmaatregelen’ moeten treffen om documenten (digitaal en fysiek) duurzaam toegankelijk te houden. Het collectiebehoudsplan brengt deze maatregelen in kaart voor alle fysieke (dus niet-digitale) gegevensdragers. En maakt ook duidelijk of de organisatie voldoet aan de bepalingen in de Archiefregeling over gebouw, klimaat, depothygiëne en verpakking.
Onderzoek naar gebruiksvriendelijkheid
Naast volledigheid, juistheid en relevantie is gebruiksvriendelijkheid ook een belangrijk element van elk kennisproduct. In het vierde kwartaal van 2025 gaan we dit onderzoeken. Door een uitgebreide methodiek, inclusief lab-test, vragenlijst en web-statistieken brengen we de gebruiksvriendelijkheid van een kennisproduct in kaart. Het rapport hierover met aanbevelingen verschijnt in het voorjaar 2026.
Vooruitblik
Voor 2026 staan opnieuw verschillende nieuwe kennisproducten op de planning. Een daarvan is de handreiking Duurzame toegankelijkheid van algoritmes. Hierin wordt uitgewerkt hoe overheidsorganisaties algoritmes blijvend toegankelijk kunnen maken. In het Od-magazine van september verscheen alvast een voorproefje. Het artikel beschrijft de uitdagingen rondom het archiveren van algoritmes en licht toe hoe de handreiking daarbij ondersteunt.
Ook staat de handreiking Duurzame toegankelijkheid van chatberichten op stapel. In 2019 is het Informatieblad Archiveren van chatberichten gepubliceerd. Sindsdien is op dit gebied veel gebeurd. Midden 2026 treedt nieuw beleid in werking en zijn ook nieuwe praktijkvoorbeelden beschikbaar. Zodra de nieuwe handreiking online staat, kondigen we dat vanzelfsprekend aan op diverse kanalen.
Meer informatie
Dit zijn echter niet de enige handreikingen die voor 2026 op de planning staan. Zie de ontwikkelagenda voor alle geplande kennisproducten. Heeft u vragen over onze diensten en producten? Stuur een bericht via het contactformulier. Houd voor de laatste ontwikkelingen onze website of KIA Community in de gaten.
