2.10.01 Inventaris van het archief van het Ministerie van Koloniën, 1814-1849
Het ministerie van Koloniën was verantwoordelijk voor de inrichting van het koloniaal bestuur in Oost-Indië, West-Indië (Suriname, Curaçao en overige eilanden) en tot 1872 de Kust van Guinea (Ghana). Ook de begrotingen van het bestuur in de overzeese gebiedsdelen werden in Den Haag opgesteld. Verder speelde het departement, samen met het ministerie van Marine, een rol bij de defensie van de koloniën en met name de verscheping van militair personeel naar deze gebieden. Het ministerie van Koloniën regelde voorts de uitzending, de verloven, de overtochten en de pensioenen en wachtgelden van de Indische ambtenaren alsmede de keuring, aanschaf en verzending van gouvernementsgoederen, bestemd voor het leger en de burgerlijke dienst in de koloniën.Het omvangrijke archief bestaat grotendeels uit een chronologisch geordend verbaal, met indices en klappers als toegangen. Het bevat stukken over de bovengenoemde onderwerpen, maar is tevens een rijke bron aan gegevens over de overzeese gebieden zelf, als gevolg van de uitgebreide rapportage vanuit de koloniën aan Den Haag. Zo bevatten de ingekomen registers Oost-Indische besluiten afschriften van alle door de Gouverneur-Generaal genomen besluiten, vergelijkbaar met de West-Indische gouvernementsjournalen, met afschriften van besluiten van de gezaghebbers in Suriname, Curaçao en de Kust van Guinea.Een gedeelte van het archief is op onderwerp beschreven en betreft voornamelijk: bestuur en financiën van de koloniën, handel en cultures, ambtenaren, militaire zaken. Bij het hoofdarchief zijn gedeponeerd de archieven van de Raad van Koophandel en Koloniën (1814-1818) en van de Commissaris voor de Koloniën te Amsterdam (1813-1829).
Het ministerie van Koloniën was verantwoordelijk voor de inrichting van het koloniaal bestuur in Oost-Indië, West-Indië (Suriname, Curaçao en overige eilanden) en tot 1872 de Kust van Guinea (Ghana). Ook de begrotingen van het bestuur in de overzeese gebiedsdelen werden in Den Haag opgesteld. Verder speelde het departement, samen met het ministerie van Marine, een rol bij de defensie van de koloniën en met name de verscheping van militair personeel naar deze gebieden. Het ministerie van Koloniën regelde voorts de uitzending, de verloven, de overtochten en de pensioenen en wachtgelden van de Indische ambtenaren alsmede de keuring, aanschaf en verzending van gouvernementsgoederen, bestemd voor het leger en de burgerlijke dienst in de koloniën.Het omvangrijke archief bestaat grotendeels uit een chronologisch geordend verbaal, met indices en klappers als toegangen. Het bevat stukken over de bovengenoemde onderwerpen, maar is tevens een rijke bron aan gegevens over de overzeese gebieden zelf, als gevolg van de uitgebreide rapportage vanuit de koloniën aan Den Haag. Zo bevatten de ingekomen registers Oost-Indische besluiten afschriften van alle door de Gouverneur-Generaal genomen besluiten, vergelijkbaar met de West-Indische gouvernementsjournalen, met afschriften van besluiten van de gezaghebbers in Suriname, Curaçao en de Kust van Guinea.Een gedeelte van het archief is op onderwerp beschreven en betreft voornamelijk: bestuur en financiën van de koloniën, handel en cultures, ambtenaren, militaire zaken. Bij het hoofdarchief zijn gedeponeerd de archieven van de Raad van Koophandel en Koloniën (1814-1818) en van de Commissaris voor de Koloniën te Amsterdam (1813-1829).
Download inventaris als:PDF|XML
Download inventaris
Download inventaris
Sluiten
Op onze website kunt u archieven doorzoeken met behulp van inventarissen (beschrijvingen van archieven, ook wel toegang genoemd). Deze inventarissen zijn vaak net zo oud als de archieven zelf. De mogelijkheid bestaat dat u woorden tegenkomt die vroeger gewoon waren, maar nu als kwetsend, racistisch of discriminerend ervaren worden.
Het Nationaal Archief onderzoekt momenteel de mogelijkheden om dit taalgebruik in inventarissen aan te passen, te verklaren of te voorzien van hedendaagse alternatieven.
Zoekhulpen bij dit archief
- Ambtenaren in Nederlands-Indië, 1814-1952
- Ambtenaren in West-Indië: Suriname en de Antillen 1815-1936
- Curaçao: Vrij van Slavernij (manumissies) 1722 - 1863
- Curaçao: slaven- en emancipatieregisters 1839-1863
- Geselecteerd Erfgoed van Sint Eustatius
- Inwoners van Curaçao 1675-1950
- Marinepersoneel, 1795-1945
- Militairen: Onderofficieren en soldaten bij het leger in West-Indië 1815-1950
- Oost- en West-Indië: overledenen 1816 - 1829
- Overzicht van archieven over Nederlands-Indië
- Slavernij en slavenhandel in Nederlands-Indië, 1820-1900
- Suriname: Vrijgelaten slaven (manumissies) 1832-1863
Bijlagen
Overzicht van geraadpleegde bronnen
Uitgaven vanwege het departement in Nederland:
Koloniaal Verslag 1848-1939. Het verslag verscheen tot 1931 als Bijlage van de Handelingen der Staten-Generaal, vanaf 1869/70 als vaste Bijlage C, en onder verschillende benamingen:
Mededeelingen betreffende de Koloniën
(over 1848);
Verslag van het beheer en den staat der Koloniën
(1849-1865);
Koloniaal Verslag
(1866-1923);
Verslag van bestuur en staat van Nederlandsch-Indië, Suriname en Curaçao
(1924-1930). Als afzonderlijke publicaties:
Indisch Verslag
(1931-1939) respectievelijk
Verslag van bestuur en staat van Suriname, Curaçao en de Nederlandse Antillen
(1931-na 1940).
Over opzet en inhoud van het Koloniaal Verslag: F. van Baardewijk, 'The Colonial Report (Koloniaal Verslag) 1849-1939', in: Boomgaard, Colonial Past, 22-28 .
Begroting voor Nederlandsch-Indië, Suriname, Curacao, 1861-1940. Verschenen als Bijlage van de Handelingen der Staten-Generaal, vanaf 1869/70 tot en met 1931 als vaste Bijlage B, daarvoor en daarna als genummerde bijlage. Vóór 1861 opgenomen als (niet-openbare) bijlage van het Koloniaal Verslag.
Uitgaven in Oost- en West-Indië:
Staatsblad van Nederlandsch-Indië 1816-1940.
Bijblad op het Staatsblad van Nederlandsch-Indië 1857-1940. Staatsblad en Bijblad bevatten elk jaar een alfabetisch register. Er zijn diverse (niet van overheidswege uitgegeven) cumulatieve registers, zoals: `Albrecht's Klapper op (de Wetboeken en) het Staatsblad van Nederlandsch-Indië benevens op het Bijblad op dat Staatsblad' 1816-1927, met losse jaarvervolgen over 1922-1937. Het Bijblad was aanvankelijk een particuliere uitgave onder redactie van ambtenaren van de Algemene Secretarie en pas vanaf 1904 een regeringsuitgave.
Uitvoeriger informatie in: J.H. Kompagnie (red.), De overheid publiceert ...: Staatsalmanak, Staatsblad en Staatscourant, Handelingen Staten-Generaal, Oost-Indische publicatiebladen, West-Indische publicatiebladen (Den Haag, Algemeen Rijksarchief, 1998).
Regeringsalmanak voor Nederlandsch-Indië, 1869-1940. Opvolger van de Almanak en Naamregister van Nederlandsch-Indië; (1827-1864). Het Naamregister werd voortgezet als Naamlijst van Europese inwoners en vanaf 1902 als Adresboek van Nederlandsch-Indië; (particuliere uitgave).
Handelingen en Bijlagen van de Volksraad 1918-1942. Voor een uitgebreider overzicht van door de Nederlands-Indische regering uitgegeven (jaar)verslagen, statistieken e.d., zie de vanaf 1896 in de Regeringsalmanak opgenomen
Opgave van periodieke geschriften in Indië verschijnende
en voor de jaren 1929-1940 de jaarlijkse publicatie Nederlandsche Overheidsuitgaven.
Voor seriële overheidspublicaties op gebieden als buitenlandse handel, landbouw en gezondheidszorg zie ook: Boomgaard, Colonial Past, 31, 35-36, 42 e.v.
Gouvernementsblad van Suriname 1816-(na 1940).
Bijblad op het Gouvernementsblad 1900-(na 1940).
M. de Niet, Alfabetisch Register op het Gouvernementsblad van Suriname 1816-1958 ('s-Gravenhage 1959). Op het Bijblad bestaat een alfabetisch register over 1900-1981.
Publicatieblad van Curaçao 1816-(na 1940).
Handelingen en Bijlagen van de (Koloniale) Staten van Suriname 1868-(na 1940).
Handelingen van de Staten van Curaçao 1936-(na 1940).
Baud, W.A., De semi-officiële en particuliere briefwisseling tussen J.C. Baud en J.J. Rochussen 1845-1851, 3 delen (Assen 1983).
Creutzberg, P., Het ekonomisch beleid in Nederlandsch-Indië, 4 delen. (Groningen 1972-1975).
Gerretson, F.C. en W.Ph. Coolhaas (red.), Particuliere briefwisseling tussen J.van den Bosch en D.J. de Eerens 1834-1840 (Groningen 1960).
Gobée, E. en C. Adriaanse, Ambtelijke adviezen van C. Snouck Hurgronje, 1889-1936, 3 delen ('s-Gravenhage 1957-1965).
Kwantes, R.C., De ontwikkeling van de nationalistische beweging in Nederlands-Indië, 4 delen (Groningen 1975-1982).
Poeze, H.A., Politiek-politioneele overzichten van Nederlandsch-Indië, 4 delen (Den Haag 1982-1994).
Wal, S.L. van der, Het onderwijsbeleid in Nederlands-Indië 1900-1940 (Groningen 1963).
Wal, S.L. van der, De Volksraad en de staatkundige ontwikkeling van Nederlands-Indië, 2 delen (Groningen 1964-65).
Wal, S.L. van der, De opkomst van de nationalistische beweging in Nederlands-Indië (Groningen 1967).
Westendorp Boerma, J.J. (red.), Briefwisseling tussen J.van den Bosch en J.C. Baud, 2 delen (Utrecht 1956).
Baudet, H. en I.J. Brugmans (red.), Balans van beleid. Terugblik op de laatste halve eeuw van Nederlandsch-Indië (Assen 1961).
Boomgaard, P. (ed.), The Colonial Past: Dutch sources on Indonesian history (Amsterdam 1991).
Bossenbroek, M.P., Volk voor Indië. De werving van Europese militairen voor de Nederlandse koloniale dienst 1814-1909 (Amsterdam 1992).
Boudewijnse, J. en G.H. van Soest, De Indo-Nederlandsche wetgeving. Staatsbladen van Nederlandsch-Indië, bewerkt en met aantekeningen voorzien [1816-1919] (Amsterdam 1876-1919).
Doel, H.W. van den, De stille macht. Het Europese binnenlands bestuur op Java en Madoera 1808-1942 (Amsterdam 1994).
Encyclopaedie van Nederlandsch-Indië, 4 delen ('s-Gravenhage, Leiden 1917-1935).
Engelbrecht, W.A., De Nederlandsch-Indische wetboeken benevens de grondwet voor het Koninkrijk der Nederlanden en de belangrijkste in Nederlandsch-Indië geldende algemeene verordeningen en besluiten (Leiden 1940).
Graaff, Bob de, Kalm temidden van woedende golven. Het ministerie van Koloniën en zijn taakomgeving 1912-1940 (Den Haag 1997).
Graaff, S. de, Parlementaire Geschiedenis van de Wet op de Staatsinrichting van Nederlandsch-Indië, 1925 (Indische Staatsregeling) ('s-Gravenhage 1938).
Jaquet, F.G.P. Sources of the History of Asia and Oceania in the Netherlands. Part II: Sources 1796-1949 (München 1983).
Jong, J. de, Van batig slot naar ereschuld. De discussie over de financiële verhouding tussen Nederland en Indië en de hervorming van de Nederlandse koloniale politiek 1860-1900 ('s-Gravenhage 1989).
Kleintjes, P., Staatsinstellingen van Nederlandsch-Indië, 2 dln. (Amsterdam 1932).
Kuitenbrouwer, M., Nederland en de opkomst van het moderne imperialisme. Koloniën en buitenlandse politiek 1870-1902 (Amsterdam 1985).
Puchinger, G., Landvoogd en minister (Leiden 1993).
Teitler, G., Anatomie van de Indische defensie. Scenario's, plannen, beleid 1892-1920 (Amsterdam 1988).