Indonesië, 1602-1962

Het Nationaal Archief bewaart ruim 700 archieven over Indonesië. Deze pagina geeft een overzicht van de zoekhulpen die uitleg geven over hoe u in een aantal van deze archieven kunt zoeken. Ook vindt u een overzicht van de archieven over Indonesië en links naar andere websites die handig kunnen zijn.

Terras rijstvelden in Bali, 1971 (foto: Joost Everts/Anefo)

Nederland en Indonesië

Delen van het huidige Indonesië vielen eeuwenlang onder het koloniale bewind van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC). Daarna kwam het gebied in handen van de Nederlandse overheid. De Tweede Wereldoorlog maakte een einde aan het Nederlandse koloniale bestuur toen Japan het gebied veroverde. Na de Japanse bezetting probeerde Nederland het koloniale bestuur te herstellen. Er volgde een onafhankelijkheidsoorlog. In 1949 werd Indonesië door Nederland als onafhankelijke republiek erkend.

Het Nationaal Archief bewaart ruim 700 archieven over Nederlands-Indië (het latere Indonesië). Maar ook bij het Arsip Nasional Republik Indonesia (ANRI) - het Nationale Archief van Indonesië in Jakarta - ligt nog 17 kilometer archief uit de periode 1610-1949.

't Casteel van Batavia

't Casteel en de Stadt Batavia, ets naar Johannes Vingboons, ca. 1665
't Casteel en de Stadt Batavia, ets naar Johannes Vingboons, ca. 1665

Familiegeschiedenis Indonesië

Koloniale geschiedenis: Nederlands gezin, 1919
Het rottan-zitje in de tuin (Sumatra); Nederlands gezin poseert in een tuin, 1919.

Zoekt u personen of voorouders uit Indonesië?

Het uitzoeken van een stamboom is een uitdaging. De registers van de burgerlijke stand bevinden zich in Indonesië en zijn moeilijk toegankelijk. Toch zijn er andere bronnen die helpen bij het uitzoeken van een Indische familiegeschiedenis.

Start uw stamboomonderzoek

Een uitstekend beginpunt voor stamboomonderzoek is de website Je Indische stamboom van het CBG|Centrum voor Familiegeschiedenis. Hier vindt u veel uitleg en tips. Daarnaast kunt u een deel van de burgerlijke stand van Nederlands-Indië online doorzoeken op de website Roosje Roos.
Verder kunt u in het informatiecentrum van het Nationaal Archief de papieren onderzoeksgidsen Asal Oesoel. Indische stamboom en Silsilah Maluku.

Voorouders in andere archieven

Indische voorouders zijn ook terug te vinden in tal van andere archieven die het Nationaal Archief bewaart, zoals in VOC-archieven, koloniale archieven, registraties van militairen (stamboeken), Tweede-Wereldoorlogarchieven en archieven over de onafhankelijkheidsoorlog van Indonesië. Hieronder vindt u per thema zoekhulpen die u helpen door deze archieven te zoeken.

VOC-archieven

De Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC), opgericht in 1602, domineerde de handel met Indië tot eind 18e eeuw. Het Nationaal Archief bewaart een groot deel van het VOC-archief. In onderstaande zoekhulpen staat hoe u hier in zoekt. 

Ladingoverzicht VOC-schip (1617)

Ladingoverzicht VOC schip 1617

Zoeken in transcripties van VOC-archief

Website Nationaal Archief

Van de ingekomen stukken bij de Heren XVII en de kamer Zeeland (inventarisnummers 7527-9540) uit het VOC-archief (archiefnummer 1.04.02) zijn transcripties gemaakt met behulp van automatische tekstherkenning (ATR) en artificial intelligence (AI). Deze transcripties zijn te doorzoeken via de zoekfunctie op onze website. Als een zoekterm voorkomt in een transcriptie, dan wordt dit getoond bij de zoekresultaten. U kunt vervolgens doorklikken naar de scan en de transcriptie.  Zoek bijvoorbeeld op namen van stammen of op koloniale termen voor bevolkingsgroepen, of zoek op koloniale termen, zoals ‘slaven’, ‘slaaf’ etc. 

Website Globalise Project

Op de website van het Globalise Project zijn de transcripties van het Nationaal Archief ook te doorzoeken, samen met nog meer transcripties van ingekomen stukken uit het VOC-archief (inventarisnummers 1053-4464 en 9541-11029). Hiervoor gebruikt u de Globalise Transcriptions Viewer. 

Het koloniale bewind in Nederlands-Indië

Na de opheffing van de VOC kwam Nederlands-Indië (de koloniale naam van het huidige Indonesië) onder het Nederlandse koloniale bewind. Bekijk onderstaande zoekhulpen om te ontdekken hoe u naar persoonsgegevens zoekt in bepaalde delen van het koloniale archief over Nederlands-Indië.

Kwetsend taalgebruik en terminologie

Koloniale archieven zitten vaak boordevol termen en denkbeelden die we nu als bijzonder kwetsend beschouwen, zoals beledigende omschrijvingen van personen uit bepaalde etnische en culturele groepen.

Het Nationaal Archief is slechts de bewaarplaats van archieven. Wij kunnen de teksten van de archiefstukken niet aanpassen, omdat dan de historische werkelijkheid wordt aangetast.

Wel kunnen én willen wij u waarschuwen dat u beledigend taalgebruik kunt aantreffen in archiefstukken, maar ook in oudere inventarissen. Bekijk voor meer informatie de themapagina Kwetsend taalgebruik en terminologie.

Tweede Wereldoorlog en onafhankelijkheid Indonesië

Japan bezette Nederlands-Indië in 1942 en regeerde het land met strenge hand. Na het einde van de Tweede Wereldoorlog en de Japanse capitulatie, probeerde Nederland het koloniale bewind te herstellen. Dit stuitte op veel weerstand. Een onafhankelijkheidsoorlog volgde (die vroeger in Nederland met de term 'politionele acties' werd omschreven). In 1949 werd Indonesië onafhankelijk. De oude machthebbers moesten vertrekken. Ook veel Molukkers die in dienst waren getreden van het Koninklijk-Nederlandsch Indisch Leger (KNIL) zagen zich genoodzaakt de biezen te pakken. Onderstaande zoekhulpen hebben betrekking op de periode van de Tweede Wereldoorlog en de onafhankelijkheidsoorlog die er op volgde.

Nederlandse patrouille tijdens de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog

Nederlandse patrouille op Bali, 1948 (foto: P. de Bruijn/DLC)
Nederlandse patrouille op Bali, 1948 (foto: P. de Bruijn/DLC)

Online bronnen en websites

Archieven, onderzoeksgidsen, herinneringscentra en naslagwerken 

Javaanse 'theefamilie'

Javaanse 'theefamilie' (Fotocollectie Elsevier)
Javaanse 'theefamilie' (Fotocollectie Elsevier)

Online kaartmateriaal en tentoonstellingen

Kaartmateriaal en tentoonstellingen