Stappenplan verkorten of verlengen van bewaartermijnen

Handreiking Waardering en Selectie

Stappenplan verkorten of verlengen van bewaartermijnen 

Artikel 3.9, onderdelen b en c, van het Archiefbesluit 2026 voorzien in de mogelijkheid om tijdelijk te bewaren documenten korter of langer te bewaren in afwijking van een vastgesteld selectiebesluit. Het korter of langer bewaren van documenten omvat een aantal stappen. Deze stappen helpen je organisatie om dit zorgvuldig en verantwoord te doen. Het resultaat leg je vast in een overzicht van afwijkingen, inclusief motivering, en de nieuwe bewaartermijnen.

1. Controleer de randvoorwaarden

Voordat je begint met het proces van afwijkingen, is het essentieel dat de juiste randvoorwaarden aanwezig zijn en dat duidelijk is welke afwijkingen wettelijk toegestaan zijn. Controleer of is voldaan aan de volgende randvoorwaarden: 

  • Je organisatie beschikt over een geldig selectiebesluit.
  • Je weet in welke context overheidsinformatie is gevormd en waar de documenten zich in de organisatie bevinden, waardoor je inzicht hebt in de gevolgen van het verkorten of verlengen van de bewaartermijnen.
  • Controleer of de afwijking invloed heeft op documenten die worden gebruikt in het kader van een samenwerkingsverband. Zo ja, overleg met de betrokken organen.
  • De afwijking van het selectiebesluit moet vooruitlopen op een nieuw vast te stellen selectiebesluit. Daar moet zicht op zijn, bijvoorbeeld als de toepassingsperiode van het selectiebesluit ten einde loopt.

Verkorten van bewaartermijnen          

Verkorten mag alleen in de volgende gevallen: 

  • De documenten zijn in het selectiebesluit gewaardeerd als te vernietigen.
  • Er is een wettelijk voorschrift dat vervroegde vernietiging verplicht. 

Verlengen van bewaartermijnen 

Verlengen mag alleen in de volgende gevallen: 

  • De documenten zijn in het selectiebesluit gewaardeerd als te vernietigen.
  • Er is een wettelijk voorschrift dat langer bewaren verplicht. Of
  • Het verlengen is van belang voor de uitvoering van de publieke taken van een overheidsorgaan, voor eenieder bij het kennisnemen van het uitoefenen van rechten en plichten, voor onderzoek (bijvoorbeeld audits, parlementair of historisch onderzoek) of voor de bescherming van persoonsgegevens als bedoeld in de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Deze belangen worden genoemd in artikel 1.3 van de Archiefwet 2026 en artikel 3.4, tweede lid, van het Archiefbesluit 2026.  

2. Verzamel informatie over de betrokken processen t.b.v. de afwijking

  • Breng in kaart welke processen in het selectiebesluit het betreft. 
  • Controleer per proces of de bewaartermijn van het gehele proces wordt beïnvloed of slechts een deel, bijvoorbeeld een specifiek documenttype of specifieke documenten. 

3. Bepaal de nieuwe bewaartermijn

Nu duidelijk is dat er sprake is van een afwijking (korter of langer bewaren), bepaal je in gezamenlijk overleg de nieuwe bewaartermijn. Betrek hierbij proceseigenaren, informatieadviseurs, privacy verantwoordelijken (indien persoonsgegevens zijn betrokken) en (eventueel) juristen. 

4. Documenteer de afwijking en leg deze vast

Na het nemen van de beslissing leg je de afwijking systematisch vast. Dit is belangrijk voor verantwoording intern en extern en voor het digitaal selectieregister dat wordt beheerd door het Nationaal Archief. 

Vul de onderstaande velden in:

  • titel selectiebesluit;
  • welke processen (met volgnummer) beïnvloed worden;
  • oude bewaartermijn volgens het selectiebesluit;
  • vastgestelde nieuwe bewaartermijn;
  • motivering van de afwijking;
  • datum van de besluitvorming over de afwijking.

5. Laat deze afwijkingen publiceren door het Nationaal Archief

  • De organisatie zendt deze afwijkingen aan de rijksarchivaris via info@nationaalarchief.nl.
  • Daarbij is het verplicht om een motivering van de afwijkingen mee te sturen.

Het Nationaal Archief publiceert deze informatie in het selectieregister.

6. Neem afwijkingen mee bij het nieuwe selectiebesluit

Betrek de afwijkingen bij het ontwerpen van het volgende selectiebesluit.