Deze module behandelt afwijkingen van selectiebesluiten. En hoe je de beslissing om af te wijken vastlegt en verantwoordt. Een vastgesteld selectiebesluit is een momentopname. Daarbij kun je niet met alle toekomstige ontwikkelingen rekening houden. Of deze ontwikkelingen onmiddellijk meenemen bij een herziening. Daarom is het mogelijk om binnen bepaalde grenzen af te wijken van een vastgesteld selectiebesluit. Zodat het voor iedereen duidelijk is waar je van het selectiebesluit afwijkt en waarom. Meer informatie over de daaropvolgende toepassing van deze afwijkingen in informatiesystemen vind je in de module Afwijken beslisregels bewaartermijnen.
Artikel 3.9 van het Archiefbesluit 2026 voorziet in vier mogelijke afwijkingen van de toepassing van vastgestelde selectiebesluiten:
- Documenten die verband houden met een gebeurtenis die grote gevolgen heeft of heeft gehad voor een verantwoordelijke overheidsorgaan uitzonderen van vernietiging. Met andere woorden: documenten die in het selectiebesluit zijn gewaardeerd als te vernietigen alsnog blijvend bewaren. Je kunt dus zo meer informatie blijvend bewaren. Documenten kunnen op twee manieren worden uitgezonderd van vernietiging:
- Hotspots: documenten over belangrijke gebeurtenissen kunnen als onderdeel van een hotspot op basis van de hotspotcriteria worden uitgezonderd van vernietiging.
Overige uitzonderingen: documenten over bijvoorbeeld belangrijke precedenten, personen en gebouwen kunnen incidenteel worden uitgezonderd van vernietiging
Op termijn te vernietigen documenten eerder vernietigen om te voldoen aan een wettelijk voorschrift, bijvoorbeeld een rechterlijke uitspraak.
[Link: Stappenplan verkorten of verlengen van bewaartermijnen]
Op termijn te vernietigen documenten langer bewaren dan is bepaald in een selectiebesluit als een wettelijk voorschrift daartoe verplicht. Documenten kunnen ook langer worden bewaard als dat van belang is voor de uitvoering van de publieke taken van een overheidsorgaan, voor eenieder bij het kennisnemen van en het uitoefenen van rechten en plichten, voor onderzoek (bijvoorbeeld audits, parlementair of historisch onderzoek) of voor de bescherming van persoonsgegevens als bedoeld in de AVG.
Een andere indeling en omschrijving van categorieën documenten toepassen, voor zover dit een ondergeschikte aanpassing betreft.
Stappenplan aanpassen indeling en omschrijving van categorieën documenten
Noodvernietiging valt buiten deze module. Artikel 5.3, lid 3, van de Archiefwet 2026 biedt een grondslag voor de minister-president om regels te stellen op grond waarvan in buitengewone omstandigheden – denk aan oorlog of oorlogsgevaar – kan worden overgegaan tot noodvernietiging, zonder rekening te moeten houden met selectiebesluiten.